تخم كتان         FLAX SEED

نام علمی      Linum usitatissimum

نانوا ها به ‌طور عمده از تخم کتان (با طعم آجیل) برای بهبود طعم و افزودن فیبر به نان استفاده می ‌کنند. اما دانشمندان دریافتند که این دانه ی کوچک قهوه‌ایی مایل به قرمز، سرشار از ترکیبات شبه استروژن است که "لیگنانس(Lignans)" نامیده می ‌شود و به عنوان ماده‌ای برای مبارزه با سرطان سینه محسوب می گردد. یکی از اخبار جالب سال گذشته در مورد سرطان سینه حاکی از آن بود که با افزودن این دانه به رژیم غذایی، رشد تومور در زنان مبتلا به این نوع سرطان به طور قابل ملاحظه ‌ایی کمتر شد.

شما می ‌توانید کیک‌های کوچک را نیز با این ماده ی خوراکی مزه‌دار کنید، اما آسان‌ترین راه برای بهره‌گیری از"لیگنانس‌ها" این است که چند قاشق غذاخوری از تخم کتان را روی خوراک صبح خود بپاشید. می‌ توانید به راحتی آن را داخل مخلوط کن یا آسیاب‌های قهوه‌ خرد کن، خرد کنید.

تحقیقات اخیر حاکی از آن است که دانه‌های تخم کتان سبب کاهش کلسترول، تثبیت قند خون، جلوگیری از پوکی استخوان، کمک به کاهش وزن، افزایش سلامت سیستم ایمنی بدن و پیشگیری از سرطان می‌شوند.

 چگونگی مصرف تخم کتان

بهتر است دانه‌های تخم کتان را خریداری کرده و خود آن را در منزل آسیاب نمایید. از آنجایی که تخم کتان یک دانه روغنی است، خرید تخم کتانی که قبلاً آسیاب شده، ممکن است گذشت زمان سبب اکسیده شدن آن گردد، در حالی که شما می‌توانید دانه‌های تخم کتان را خریداری کرده و به هنگام مصرف و به میزان نیاز خود، آن را با آسیاب برقی در منزل آسیاب نمایید و به شکل پودر درآورید و مصرف کنید.

دانه‌های تخم کتان می‌توانند بیش از یک سال قابل مصرف باشند.

بهتر است پودر تخم کتان را در دمای اتاق نگهداری کنید. میزان مصرف تخم کتان برای افراد سالم و بزرگ‌سال که در مصرف آن محدودیتی ندارند، یک قاشق سوپ‌خوری در روز می‌باشد.

برای افراد جوان تر، بیشتر از یک قاشق چای‌خوری در روز توصیه نمی‌گردد. از آنجایی که تخم کتان حاوی فیبر بالایی می‌باشد، برای وارد کردن آن در رژیم غذایی خود از میزان کم شروع کنید و به تدریج آن را افزایش دهید.

یک قاشق سوپ‌خوری تخم کتان حاوی 36 کیلوکالری و یک قاشق سوپ‌خوری از تخم کتان آسیاب شده حاوی 50 کیلوکالری انرژی می‌باشد.

از آنجایی که دانه‌های تخم کتان طعم و مزه سبک و ملایمی دارند، می‌توانید به چندین روش آن را در رژیم غذایی روزانه خود وارد نموده و مصرف کنید.

 فواید تخم کتان

تخم کتان می‌تواند سبب کاهش کلسترول خون و همچنین پایین آمدن قند خون گردد. فیبر محلول موجود در تخم کتان می‌تواند سبب کاهش کلسترول گردد و از افزایش پلاک در خون جلوگیری کند و در نتیجه از تنگ شدن دیواره عروق خونی که می‌تواند منجر به افزایش فشار خون و در نهایت سکته و حملات قلبی گردد، جلوگیری و پیشگیری نماید. فیبر موجود در تخم کتان همچنین می‌تواند از افزایش قند خون در بیماران دیابتی جلوگیری کند.

تخم کتان از پوکی استخوان و تحلیل رفتن بافت استخوانی جلوگیری می‌کند. تحقیقاتی که بر روی موش‌های آزمایشگاهی انجام شد، حاکی از به تأخیر افتادن تحلیل استخوانی در موش‌های آزمایشگاهی بود که با تخم کتان تغذیه شده بودند و این امر به سبب وجود اسیدهای چرب امگا-3 موجود در تخم کتان می‌باشد.

تخم کتان برای افرادی که تمایل به کاهش وزن و کنترل وزن دارند بسیار مناسب می‌باشد. خوردن تخم کتان 30 دقیقه قبل از خوردن وعده غذایی سبب پر شدن معده و احساس سیری در افراد شده و در نتیجه موجب کنترل اشتها و کم خوری می‌شود.

تخم کتان ایمنی بدن را افزایش می‌دهد. ALA موجود در تخم کتان سبب کاهش التهابات و در نتیجه عملکرد بهتر سیستم ایمنی بدن می‌گردد. تحقیقات اخیر نشان داده‌اند که تخم کتان می‌تواند سبب کاهش برخی ناهنجاری‌های التهابی مانند آرتریت روماتوئید، لوپوس و پسوریازیس گردد.

تخم کتان جلوگیری کننده از سرطان است. تحقیقات نشان می‌دهند تخم کتان نقش مهمی در پیشگیری از ابتلا به سرطان به ویژه سرطان روده و سینه دارد. این گیاه به علت دارا بودن آنتی‌اکسیدان‌های مهمی همچون لیگنان‌ها که نقش مهمی در مبارزه با سرطان دارند، می‌تواند با پیشگیری از رشد سلول‌های سرطانی، با سرطان مبارزه کند.

 احتیاط در مصرف تخم کتان

محققان معتقدند علی‌رغم فواید بسیار زیادی که در تخم کتان مشاهده و اثبات شده، اما در مصرف آن نباید زیاده‌روی کرد.

افرادی که دارای روده التهابی و تحریک‌پذیر می‌باشند، باید از خوردن تخم کتان اجتناب کنند.

همچنین زنان باردار و مادران شیرده نباید تخم کتان مصرف کنند.

از طرفی افرادی که دچار بیماری‌هایی مانند اندومتریوز، تخمدان پلی‌کیستیک و فیبرویید می‌باشند، نیز باید از مصرف تخم کتان اجتناب نمایند.

محققان اظهار می‌دارند مردانی که در معرض خطر ابتلا به سرطان پروستات می‌باشند، باید از مصرف تخم کتان اجتناب نمایند.

اگر تخم کتان را به عنوان یک دارو مصرف می‌کنید، حتماً با پزشک خود مشورت نمایید.

 چند پیشنهاد

* به هنگام خوردن صبحانه، تخم کتان را به شیر و کورن‌فلکس خود اضافه نمایید.

* به هنگام صرف ناهار، دانه‌های تخم کتان را به سالاد خود اضافه نموده و میل کنید.

* تخم کتان را با آب‌میوه مخلوط کرده و میل نمایید.

* آن را به انواع سالادها و یا سوپ‌ها بیفزایید.

* تخم کتان را به ماست و یا دوغ خود اضافه نموده و میل کنید.

* آن را به سس گوجه‌فرنگی و یا آب انواع گوشت‌ها اضافه کرده و میل نمایید.

* تخم کتان را به گوشت چرخ‌کرده اضافه نموده و سپس با آن کوفته و یا کباب درست کنید.

 ترکیبات تخم کتان

* حاوی انواع ویتامین‌ها و مواد معدنی از جمله اکثر ویتامین‌های گروه B بوده و دارای منیزیم و منگنز نیز می‌باشد.

* دارای دو نوع فیبر محلول و نامحلول می‌باشد.

* دارای چندین نوع آنتی‌اکسیدان قوی از جمله لیگنان است. از آنجایی که تخم کتان یک ماده گیاهی است، یکی از بهترین منابع لیگنان‌ها می‌باشد.

* حاوی اسیدهای چرب امگا- 3 بوده و از این رو ضد التهاب می‌باشد. تخم کتان یکی از منابع غنی گیاهی است که دارای امگا-3 گیاهی به نام آلفالینولنیک اسید (ALA) می‌باشد. بعد از روغن تخم کتان، روغن کانولا بیشترین میزان ALA را دارا است.

آشنایی با روغن کتان یا بَزرَک  

روغن بَزرَک یا روغن کتان یک روغن گیاهی است که از دانه‌های رسیده ی گیاه بزرک یا کتان (Liunm Usitatissimum) استخراج می‌شود.

روغن بزرک که به آن روغن یا مواد دیگری اضافه نشده باشد، روغن خام بزرک نامیده می‌شود.

روغن بزرک مصرف دارویی و غذایی دارد.

این روغن، مایع شفاف و زرد رنگ حاوی برخی از "اسیدهای چرب ضروری" است که خطر بیماری قلبی را کاهش می ‌دهند و فواید سلامتی دیگری هم دارند. در قدیم محبوب ترین داروی ضد سرماخوردگی، سوختگی و درد معده بوده‌است.

این روغن، یک روغن سالم است و 90 درصد یا بیشتر اسیدهای چرب غیر اشباع دارد که حدود 50 درصد از آن از اسید چرب غیر اشباع آلفا لینولنیک اسید یا ALA است که تاثیر مثبت بر روی خون، عروق و شریان‌ها دارد. این اسید چرب از دسته اسیدهای چرب امگا3 می باشد.

چربی‌های امگا-3 و امگا-6 اسیدهای چرب ضروری هستند که در بسیاری از فرآیندهای بدن دخیل هستند و در عین حال در بدن تولید نمی ‌شوند. برای مثال اسیدهای چرب ضروری برای تشکیل غشای سلولی، تولید هورمون‌هایی که فشار خون و التهاب را کنترل می ‌کنند و نیز کارکرد دستگاه عصبی مورد نیاز هستند.

به خصوص نشان داده شده است که اسیدهای چرب امگا-3 به پایین ‌آوردن کلسترول، بهبود سلامتی قلب و کاهش التهاب مفاصل همراه با درد، سفتی و تورم مفصل کمک می ‌کنند.

بر اساس این تحقیقات، نوع چربی مصرفی، از جمله فاكتورهای مهمی است كه برای درمان و حتی پیشگیری از این بیماری در میان كودكان مؤثر است و در میان اسیدهای چرب، اسید چرب امگا 3 تأثیر بیشتری دارد.

اما از آنجایی که این مواد در بدن تولید نمی‌ شوند، باید مواد غذایی حاوی آنها را خورد. روغن بَزرَک و برخی ماهی‌ها مانند تون و قزل‌آلا مملو از اسیدهای چرب امگا-3 هستند.

تذکر:

مصرف بیش از حد دانه ی بزرک ایجاد اسهال می کند. آلرژی نیز به ندرت دیده شده است.

بازگشت به صفحه گیاهان دارویی