X
تبلیغات
کوی دلبر - آذربایجان شرقی

آذربایجان شرقی

                                       

موقعیت جغرافیایی آذربایجان شرقی- آ.شرقی
استان آذربایجان‌شرقی ،مهد تمدن ، صنعت و دلاوری ایران زمین، از استان‌های مهم، پرجمعیت ، صنعتی و آباد ایران است كه در گوشه شمال‌ غرب كشور واقع گردیده‌است و از نظر موقعیت جغرافیایی در محدوده 45 درجه و 7 دقیقه الی 48 درجه و 20 دقیقه طول شرقی و 36 درجه و 45 دقیقه الی 39 درجه و 26 دقیقه عرض شمالی قرار گرفته‌است. این استان با مساحتی برابر 88/45490 كیلومتر مربع (حدود 81/2 درصد مساحت كل كشور) می باشد و از لحاظ وسعت در بین استان‌های كشور در رتبه دهم قرار دارد.
منطقة آذربایجان به علت موقعیت خاص جغرافیائی، یكی از مناطق حساس و مهم ایران عزیز است. همین اهمیت حساسیت و گستردگی، باعث شده‌است تا این منطقه با وجود خصوصیات مشترك جغرافیایی، فرهنگی و تاریخی، به سه استان
آذربایجان‌شرقی ،‌ آذربایجان‌غربی و اردبیل تقسیم شود. اهمیت ژئوپولیتیک و ژئواكونومیک استان آذربایجان‌شرقی قدمتی به اندازه آشنائی انسان با بازرگانی دارد. از زمان جاده ابریشم تاكنون این منطقه محور ارتباط خاور دور با قلب آسیا بوده‌است.
این استان از نظر موقعیت طبیعی در محل به‌هم خوردگی دو رشته كوه البرز و زاگرس، به‌عبارتی در زون البرز و آذربایجان و در گوشه شمال‌غرب فلات ایران واقع شده‌است. از نظر تقسیمات حوضه‌های آب‌ریز كشور، حوضه‌های آب‌ خیز ارس، سفیدرود ـ قزل‌اوزن و دریاچه ارومیه پهنه استان را پوشش می‌دهند كه بیشترین مساحت استان در محدوده حوضه آب‌ریز دریاچه ارومیه قرار گرفته‌است. (لازم به ذكر است كه حوضه‌های آبخیز ارس و سفیدرود از زیرحوضه‌های خزر می‌باشند).

             آذربایجان شرقی

در حالت كلی، استان آذربایجان‌شرقی یك منطقه كوهستانی محسوب می‌شود كه حدود 40 درصد از سطح آن را كوهستان و 2/28 درصد را تپه ‌ماهورها و 8/31 درصد را زمین‌های هموار (دشت‌ها و جلگه‌های میان‌كوهی) فرا گرفته‌است. از مناطق كوهستانی معروف منطقه، می‌توان توده آتشفشانی سبلان در شرق و سهند در غرب و جنوب غربی و رشته كوه‌های قره‌داغ در شمال و رشته كوه‌های تخت سلیمان و اربط در جنوب و ارتفاعات بزقوش در جنوب شرق و قوشاداغ در شمال‌شرق استان را نام برد.
از نظر اشتراكات طبیعی، این استان با استان‌های هم‌جوار خویش، به ‌ویژه استان‌های اردبیل و آذربایجان‌غربی اشتراكات طبیعی زیادی دارد. رودخانه ارس از محدوده سه استان آذربایجان‌غربی،
آذربایجان‌شرقی و اردبیل می‌گذرد كه برای هر سه استان شاهرگ حیاتی محسوب می‌شود. دریاچه ارومیه و حوضه‌ی آبریز آن كه بیشترین سطح استان را تحت پوشش قرار می‌دهد از منابع طبیعی مشترك با استان آذربایجان‌غربی محسوب می‌شود. حوضه‌ی آبریز سفیدرود ـ قزل‌اوزن كه پهنه جنوب‌شرقی استان را تحت پوشش قرار داده از اشتراكات طبیعی مابین استان‌های اردبیل و زنجان و این استان می‌باشد. از سایر اشتراكات طبیعی مابین این استان با استان‌های همجوار، می‌توان به توده كوهستانی سبلان در شرق استان اشاره نمود كه دامنه‌های غربی این كوهستان در محدوده استان آذربایجان‌شرقی قرار گرفته و دامنه‌های شرقی آن پهنه‌ای از استان اردبیل را تشكیل می‌دهد و همچنین رشته كوه‌های تخت‌سلیمان و اربط نیز در حدفاصل استان آذربایجان‌غربی و این استان قرار گرفته‌است كه در تدوین استراتژی بهره‌برداری از منابع طبیعی این كوهستان‌ها نیز بایستی با استان‌های هم‌جوار هماهنگی لازم به عمل آید. آذربایجان‌شرقی در طول ۲۳۵ كیلومتر خط مرزی با جمهوری‌های‌آذربایجان و ارمنستان همسایه است. همچنین به دلیل داشتن اشتراكات فراوان با كشورهای همسایه یكی از مهم‌ترین مناطق كشور در روابط خارجی محسوب می‌شود.

ایالت آذربایجان در دوره‌ی قاجاریه به صورت یك پارچه اداره می‌شد. بر طبق تقسیمات كشوری سال 1316 هجری شمسی، ایالت آذربایجان منحل و به جای آن استان‌های سوم و چهارم تشكیل شد و در این سال ایران شامل ده استان می‌گردید. استان سوم به مركزیت تبریز شامل شهرستان‌های تبریز و اردبیل و استان چهارم به مركزیت ارومیه شامل شهرستان‌های خوی، ارومیه، مهاباد، مراغه و بیجار بود. از سال 1316 كه اولین تقسیمات كشوری قانونی شد و آذربایجان‌شرقی استان سوم نام گرفت و تاكنون نیز تغییرات متعددی در تقسیم‌بندی‌های كشوری بوجود آمده است.
در حال حاضر استان آذربایجان‌شرقی دارای 20 شهرستان، 42 بخش ، 57 شهر و 142 دهستان است.
وسعت شهرستان‌های استان متفاوت بوده، به طوری‌كه میانه با مساحت 86/5704 كیلومترمربع بزرگ‌ترین شهرستان و شهرستان زیبای عجب‌شیر با وسعت 740 كیلومترمربع كوچك‌ترین شهرستان استان می‌باشد. شهرستان‌های این استان عبارتند از: آذرشهر ، اسكو، اهر، بستان‌آباد، بناب ، جلفا، چاراويماق،  خداآفرين، سراب، شبستر، عجب‌شير، كلیبر، مراغه، مرند، ملكان، میانه، ورزقان، هريس، هشترود و مركز آذربایجان‌شرقی شهر تاریخی، دانشگاهی و صنعتی تبریز.

مرزهای استان
استان آذربایجان‌شرقی از ناحیه شمال، با كشورهای آذربایجان، ارمنستان و جمهوری خودمختار نخجوان (وابسته به كشور آذربایجان) به طول 235 كیلومتر دارای خط همجواری است كه مرز مشترک این استان با كشورهای فوق را رود ارس تشكیل می‌دهد. در حال حاضر ارتباط استان با كشورهای هم‌جوار در طول این مرز تنها از سه نقطه جلفا، خداآفرین و كردشت انجام می‌گیرد كه در این میان جلفا از اهمیت خاصی برخوردار می‌باشد. شهر مرزی جلفا از طریق خط‌آهن نخجوان، ایروان و تفلیس به جمهوری اكراین و بنادر دریای سیاه وصل می‌شود. این خط‌آهن پس از گذر از ایروان به شهر باكو نیز وصل می‌شود، به دلیل مناقشه قره‌باغ، فعلاً در مسیر نخجوان ـ ایروان هیچ‌گونه ترانزیتی از طریق این خط‌آهن انجام نمی‌گیرد؛ این امر و نزدیكی استان به دریای سیاه باعث شده این استان از نظر موقعیت ارتباطی، اهمیّت و جایگاه خاصی در منطقه داشته باشد.
آذربایجان‌شرقی از ناحیه غربی و جنوب‌غربی با آذربایجان‌غربی همجوار می‌باشد كه بخش عمده‌ایی از مرز مشترك آن‌ها را دریاچه ارومیه تشكیل داده است. وجود وحدت قومی و فرهنگی و عوامل اقتصادی سبب شده است كه آذربایجان‌غربی بیشترین سهم را در روابط همجواری با استان آذربایجان‌شرقی داشته باشد. این روابط از طریق پنج محور اصلی مرند ـ بازرگان، مرند ـ خوی، شبستر ـ سلماس، جزیره اسلامی ـ ارومیه و بناب ـ میاندوآب انجام می‌گیرد. كه محور اخیر، خط ارتباطی آذربایجان به كردستان و غرب كشور نیز محسوب می‌شود.
استان
آذربایجان‌شرقی در جنوب خود با استان زنجان همجوار است. با وجود وحدت قومی و فرهنگی، به دلیل وجود موانع طبیعی در حدود دو استان و همچنین وجود قطب جاذبی چون تهران در آن سوی محور تبریز ـ زنجان (كه جاذب هرگونه حركت اقتصادی ـ اجتماعی در این محور می‌باشد) باعث شده است كه روابط همجواری در طول این محور رونق خوبی نداشته باشد. این استان از ناحیه شرقی نیز با استان اردبیل حدود 400 كیلومتر مرز مشترك دارد. گردنه صائین در محور سراب ـ اردبیل و محور مرزی كنار ارس و همچنین محور اهر ـ مشكین‌شهر گذرگاه‌های اصلی بین دو استان می‌باشند.

اقلیم و آب و هوای استان آذربایجان شرقی
آب و هوای آذربایجان‌شرقی به‌ طور كلی سرد و خشك است ولی به‌علت تنوع توپوگرافیكی از اقلیم‌های متفاوتی برخوردار است. این استان همواره تحت تأثیر باد‌های سرد شمالی و سیبری و بادهای مرطوب دریای سیاه و مدیترانه و اقیانوس اطلس قرارگرفته است به‌ علاوه، بادهای محلی نیز تحت تأثیر شرایط طبیعی استان از سوی كوهستان‌های بلند و دریاچه‌های ارومیه و خزر به سوی دشت‌ها و جلگه‌ها می‌وزند. آذربایجان‌شرقی یك منطقه سردسیر و كوهستانی است و از لحاظ تقسیم‌بندی‌های اقلیمی جزو مناطق نیمه‌خشك به حساب می‌آید و میانگین بارندگی سالیانه 250 الی 300 میلی‌متر می‌باشد.

موقعیت كوهستانی و عرض جغرافیایی استان از عوامل برودت و سرمای قسمت اعظم این منطقه است. كم ارتفاعی و اثرات ملایم‌كننده بخارهای دریای خزر در پاره‌ای از مناطق از عوامل اعتدال اقلیمی آن به شمار می‌آید. به علاوه آذربایجان تا حدودی تحت تأثیر جریان‌های مرطوب دریای مدیترانه از سمت غرب و جنوب‌غربی قرار دارد و توده‌های هوای سرد سیبری نیز از شمال بر آب و هوای آن اثر می‌گذارد.
تبریز نیز دارای هوائی اقلیمی و كم رطوبت است و حد متوسط بارندگی آن در سال 285 میلی‌متر است. این جلگه در اثر ارتفاعی كه از سطح دریا دارد، دارای زمستان‌های طولانی و سرد و تابستان‌های معتدل است

سابقه تاريخی آذربایجان شرقی

 قبل از اسلام:

استان آذربايجان شرقی بخشی از سرزمين باستانی ماد است تا روزگار اسكندر و جانشينان وی آذربايجان را بخشی از ماد يا ماد كوچك می ناميدند. ليكن در زمان اسكندر مقدونی بر ايران در سال (331 ق.م) سرداری به نام آتور پات يا آتروپاتن كه شهربان منطقه ماد كوچك بود در اين سرزمين قيام كرد و آنگاه با انعقاد عهدنامه ایی از واگذاری آذربايجان به دست يونانی ها جلو گيری نمود و اسكندر بدين شرط كه آتروپات خود را تابع امپراتوری وی بداند او را در آنجا باقی گذارد. پس از مرگ اسكندر كه خونريزی در بين جانشينان وی در گرفت ، آتروپات به حكمرانی اين منطقه رسيد و به پاس خدمات وی از جلوگيری اعمال نفوذ بيگانگان در اين منطقه ماد كوچك را بنام سردار آتروپات خواندند و سپس به اسامی مختلف ، آذر بادگان و آذرآبادگان معروف شد.

در روزگار ساسانيان آذرپاتكان يكی از ايالات مهم ايران وبه قول يونانی ها ساتراپ نشين بوده كه به علت وجود آتشكده معروف آذر گشسب و آتشكده های ديگر ، به نام آذربايجان ( یا آذر به جانان به معنی دلیر مردان آذری )معروف شد.

 بعد از اسلام:

  آذربايجان در دوره اسلامی يكی از مهمترين ايالات ايران محسوب می شد و از زمان زوال ساسانيان تا امروز مركز حوادث بسياری بوده و نقش بزرگی در جريان تاريخ داشته است.

با حمله مغولان و با ورود هلاکوخان ، آذربایجان مرکز شاهنشاهی مغولان از خراسان تا شام شد. پس از مغولان و خاندان ترکان قره قیونلوها و آق قیونلوها بر این منطقه تسلط یافتندو بعد شاه اسماعیل اول تبریز را پایتخت ایران اعلام کرد . بعد ها در دوره قاجار و در زمان سلطنت فتحعلی شاه قاجار بخشی از آذربایجان طی عهد نامه های به روسیه واگذار شد. از نام های دیگر این سرزمین ایرانویچ ،آذرگشسب و آتورپادگان است . بعد از فتحعلی شاه ، شهر تبریز ولیعهد نشین شد و احمد شاه و ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه و بالاخره محمدعلی شاه دوران ولایت عهدی خود را در این شهر گذراندند. رضاخان در سال 1300 شمسی سیطره حکومت مرکزی ایران را بر این منطقه برقرار کرد. با شروع جنگ جهانی دوم در سال 1320 شمسی، نیروهای شوروی وارد ولایات شمالی ایران از جمله آذربایجان شدند. این نیروها در اردیبهشت ماه 1325 شمسی به دنبال طرح مسئله آذربایجان در سازمان ملل متحد، آذربایجان را تخلیه کردند. مردم آذربایجان در جریان ملی شدن صنعت نفت در سال 1329 شمسی مبارزه را علیه استعمار انگلیس آغاز کردند و سرانجام با پیروزی ، انگلیس شکست خورد

مشاهیر استان آذربایجان شرقی

مشاهیر مذهبی

 

 علامه محمدتقی جعفری (فيلسوف شرق) - علامه عبدالحسین امينی (صاحب الغدیر) - علامه سید محمدحسین طباطبائی (صاحب تفسیر المیزان) - سید علی آقا قاضی تبریزی - میرزا جواد آقا ملکی تبریزی - آیت الله العظمی سید علی حسینی خامنه ایی (رهبر معظم انقلاب) - شهید آیت الله قاضی طباطبایی (اولین شهید محراب) - شهید آیت الله سید اسدالله مدنی (دومین شهید محراب)

مشاهیر سیاسی

 

 حسين‌خان باغبان (مجاهد مشروطه) - باقرخان (سردار و مجاهد مشروطه) - زينب پاشا (مبارز مشروطه) - سيد‌حسين تقی‌زاده (مبارز سیاسی) - شهيد ثقة‌السلام (روحانى مبارز) - حاج‌ خدادادی خوئی (مجاهد مشروطه) - شيخ‌محمد خيابانی (مبارز مشروطه) - حاج‌علی دواچی (مجاهـــد مشروطه) - نظام‌الدين دهخورقانی (مجاهد مشروطه) - ستارخان (سردار و مجاهد مشروطه) - بولوت قره‌چورلو (شاعر ملى انقلابى) - مهدی كوزه كنانى (مجاهد مشروطه) - على مسيو (مجاهد مشروطه)

مشاهیر هنری

 

 ميرزا فتحعلی آخوندزاده (نمايشنامه نويس) - اقبال آذر (موسيقى) - آشیق شهنازی - آشیق قشم - آقا‌ميرک (نقاش) - ميرمصور ارژنگی (نقاش) - آشوب بابايان (موسيقى و مجسمه سازى) - استاد باجالانلو (نقاش) - استاد باقری (فرش) - استاد برگی (طراح فرش) - استاد بنام (فرش) - کمال‌الدين بهزاد (نقاش) - بيگجه‌خانی (موسيقی) - ميرعلی تبريزی (خوشنويس) - استاد حسينی (فرش) - ميرزاتقی خيابانی (طراح فرش) - غلامحسين خيابانی (فرش) - استاد دادستانپور (تار نواز) - استاد علی‌اکبر رسام (نقاش، تذهيب کار، طراحى فرش و مرمت تابلوهاى قديمى) - محمد‌علی رشدی (بازیگر تئاتر) - روفه‌گر حق (فرش) - سانوسيان (موسيقیدان) - استاد سليمی (موسيقى) - حسين شبيهی (تعزيه گردان) - گنجعلی صباحی (بازیگر تئاتر) - عذاری (موسيقى) - استاد رسام عرب‌زاده (فرش) - استاد عماد (فرش) - غنی‌نژاد (موسيقى) - برادران فخرالدينی (عكاس و موسيقى دان) - فرنام بهمن فريسی (موسيقى) - ميرزاعبدالحسين‌خان (نمايشنامه نويس) - برادران قابچی (سفالگر) - گريگوريان (نقره كار) - عبدالقادر مراغى (موسيقى) - استاد معمـــــــاران (معمارى) - استاد نخجوانى (نقاش) - بيوك خان نخجوانى (كارگردان نمايش)

مشاهیر فرهنگی

 

 جبار باغچه‌بان  - محمد‌علی تربيت  - علی دهقان  - ميرزا حسن رشديه

مشاهیر ادبیات

 

 پروين اعتصامی (شاعر) - يدالله امينی (شاعر) - اوحدی مراغه‌ای (شاعر) - همام تبريزی (شاعر) - کمال خجندی (شاعر) - صادق رضازاده (استاد ادبيات) - غلامحسين ساعدی (نويسنده) - احمد شاملو (شاعر) - شيخ‌محمود شبستری (عارف و شاعر) - معجز شبستری (شاعر) - شمس‌الحکما (شاعر) - شمس تبريزی (از عرفاى معروف قرن هفتم هجرى) - استاد شهريار (شاعر) - قمری (شاعر) - ميرزا حسين كريمى (شاعر) - مدينه گلگون (شاعر) - سهند مراغه اى (شاعر) - دخيــــــل مراغه اى (شاعر) - ابوالقاسم نباتی اوشتبین (شاعر)- مولانا صائب تبریزی (شاعر)

مشاهیر علم و پژوهش

 

 ترابی طباطبائی (محقق و باستان شناس) - دکتر علی‌اکبر ترابی (جامعه شناس) - دکتر سلام ا... جاويد (محقق) - دکتر خيامپور (محقق) - ديباج (باستان شناس) - ذکاء (محقق و نويسنده) - دکتر جابر عناصری (متولوژيست) - محمد‌علی فرزانه (محقق معاصر) - ابوالقاسم فيوضات (عالم و دانشمند) - حسن قاضی طباطبائی (استاد دانشگاه و محقق) - دكتر منوچهر مرتضوى (استاد دانشگاه و محقق) - پروفسور محسن هشترودى (ریاضیدان) - دكتر جواد هيئت (محقق) - فيلسوف‌الدوله (پزشک و فاضل) - پروفسور حمید مولانا (جامعه شناس) - پروفسور رحیم رحمان زاده (پزشک) - پروفسور محمود آخوندی (حقوقدان)

 

لینک ادارات استان آذربایجان شرقی

وزارت آموزش و پرورش:

اداره کل آموزش و پرورش آذربایجان شرقی

اداره آموزش و پرورش استثنایی آذربایجان شرقی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات:

شرکت مخابرات استان آذربایجان شرقی

وزارت امور اقتصادی و دارایی:

سازمان امور اقتصادی و دارایی استان آذربایجان شرقی

اداره کل امور مالیاتی آذربایجان شرقی

اداره کل گمرک سهلان

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی:

دانشگاه علوم پزشکی تبریز

وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی:

اداره کل تعاون استان آذربایجان شرقی

اداره کل کار و امور اجتماعی آذربایجان شرقی

اداره کل آموزش فنی و حرفه ای استان آذربایجان شرقی

وزارت جهاد کشاورزی:

سازمان جهاد کشاورزی استان آذربایجان شرقی

اداره کل امور عشایر آذربایجان شرقی

اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری آذربایجان شرقی

اداره کل دامپزشکی آذربایجان شرقی

شرکت سهامی پشتیبانی امور دام کشور

وزارت راه و شهرسازی:

اداره كل راه و ترابري استان آذربايجان شرقي

اداره کل هواشناسی آذربایجان شرقی

اداره کل فرودگاه های آذربایجان شرقی

اداره کل حمل و نقل و پایانه‌های آذربایجان شرقی

وزارت صنایع و معادن:

سازمان صنایع و معادن آذربایجان شرقی

شرکت دخانیات استان آذربایجان شرقی

شرکت شهرک های صنعتی آذربایجان شرقی

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری:

دانشگاه تبریز

دانشگاه صنعتی سهند

پارک علم و فناوری استان آذربایجان شرقی

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی:

اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان آذربایجان شرقی

وزارت کشور:

اداره کل ثبت احوال استان آذربایجان شرقی

شركت واحد اتوبوسراني تبريز و حومه

وزارت نفت:

شرکت گاز استان آذربایجان شرقی

شركت ملي صنايع پتروشيمي

منطقه 8 عملیات انتقال گاز ایران

شرکت ملی پخش فراورده های نفتی آذربایجان شرقی

وزارت نیرو:

شرکت توزیع نیروی برق تبریز

شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان شرقی

شرکت آب و فاضلاب روستایی استان آذربایجان شرقی

وزارت ورزش و جوانان:

اداره کل تربیت بدنی استان آذربایجان شرقی

بانک‌ها:

بانک ملی ایران - اداره امور شعب استان آذربایجان شرقی

بانک مسکن - سرپرستی استان آذربایجان شرقی

بانک توسعه صادرات ایران - سرپرستی استان آذربایجان شرقی

 بازگشت به ایران شناسی

 
Text Backlink ExchangesCopyright www.dafaabi.blogfa.com© All rights reservedکوی دلبر